KARAYOLU TAŞIMA KANUNU ⁽¹⁾

         KanunNumarası             : 4925                       KabulTarihi                    : 10/7/2003

         Yayımlandığı R.Gazete     : Tarih : 19/7/2003  Sayı :25173

         Yayımlandığı Düstur         : Tertip :5  Cilt : 42 Sayfa:  

BİRİNCİ KISIM

BaşlangıçHükümleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç,Kapsam ve Tanımlar

              Amaç

            Madde 1 - Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisiningerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak,taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargoişletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerindeistihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak,karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerinitamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı birşekilde kullanılmasını sağlamaktır.

            Kapsam

            Madde 2 - Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu veeşya taşımalarını, taşımacıları, taşıma acentelerini, taşıma işlerikomisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerindeçalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapılarıve benzerlerini kapsar.

            Ancak, özel otomobillerle ve bunların römorklarıyla yapılan taşımalar, genel vekatma bütçeli dairelerle, il özel idareleri, belediyeler, üniversiteler ve kamuiktisadî teşebbüslerine ait otomobillerle yapılan taşımalar, Türk SilahlıKuvvetlerine ait motorlu taşıt ve bunların römorkları ile yapılan taşımalar,lastik tekerlekli traktörlerle çekilen römorklarla yapılan taşımalar bu Kanunhükümlerine tâbi değildir.

            İl sınırları içerisindeki taşımalar ile yüz kilometreye kadar olanşehirlerarası taşımaların düzenlenmesi il ve ilçe trafik komisyonları ileişbirliği yapılmak suretiyle ilgili valiliklere, belediye sınırlarıiçerisindeki şehiriçi taşımalar belediyelere bu Kanuna göre düzenlenecekyönetmelik esasları dahilinde bırakılabilir.

            Uluslararası anlaşmalar ile savaş hali, sıkıyönetim, olağanüstü hal ve doğalafet durumlarında uygulanacak hükümler saklıdır.

_____________

(1) Bu Kanunda, 22/2/2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özelİdaresi Kanunu hükümlerine  aykırılık bulunması durumunda, 5302 sayılıKanun hükümlerinin uygulanacağı,  söz konusu Kanunun 70 inci maddesi ilehüküm altına alınmıştır.

            Tanımlar

            Madde 3 - Bu Kanunda geçen;

            Bakanlık : Ulaştırma Bakanlığını,

            Taşıma işleri : Taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, nakliyatambarı ve kargo işletmeciliğini,

            Taşıma işleri işletmecisi : Taşıma işlerinde faaliyette bulunacak taşımacı,acente, taşıma işleri komisyoncusu, nakliyat ambarı ve kargo işletmecisini,

            Sorumluluk sigortası : Bu Kanunun 18 inci maddesiyle ihdas edilen zorunlukarayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını,

            Taşıma : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerdenvarış noktasına götürülmesini,

            Taşımacı : Taşımacı yetki belgesine sahip olan ve kendi nam ve hesabınataşımayı bir ücret karşılığı üstlenen gerçek veya tüzel kişiyi,

            Eşya (yük) : İnsandan başka taşınabilen canlı veya cansız her türlü nesneyi,

            Kalkış noktası : Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslimedildiği yeri,

            Varış noktası : Yolcu bileti veya taşıma senedinde gösterilen, yolcu veyaeşyanın götürülmek istendiği yeri,

            Gönderen : Eşyayı taşımacıya teslim eden, gönderileni belirleyen ve taşımasenedini imzalayan kişiyi,

            Gönderilen : Sevk irsaliyesi, taşıma irsaliyesi ve taşıma senedinde belirtileneşyanın teslim edileceği kişiyi,

            Acente : Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibibağımlı bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veyabölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı ilgilendirensözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi yapmayı meslekedinen kişiyi,

            Taşıma işleri komisyoncusu : Ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkilhesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi,

            Nakliyat ambarı : Bir veya birden fazla gönderenden toplu veya parça başıeşyanın teslim alınarak işletmecinin gözetimi ve denetimi altında yükleme,boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetlerinyapıldığı yeri,

            Nakliyat ambarı işletmecisi : Bağımsız bir işyerinin kullanma hakkına sahipolan ve eşyayı teslim alarak kendi gözetim ve denetimi altında; yükleme,boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleriyerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğuüstlenen kişiyi,

            Kargo : Tek parçada en fazla yüz kilogramı geçmeyen genellikle ambalaj ve kapiçerisinde olan küçük boyutlu koli, sandık, paket  gibi parça eşyayı,

Kargo işletmecisi : Bağımsız birişyerinin kullanma hakkına sahip olan ve kargoyu teslim alarak kısa süredegönderilene ulaştırmak amacıyla kendi gözetimi ve denetimi altında yükleme,boşaltma, depolama, istifleme, aktarma ve gönderilene teslim gibi hizmetleriyerine getiren, taşımayı yapan veya yaptıran ve bundan doğacak sorumluluğuüstlenen kişiyi,

            Yolcu : Taşıtı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında taşıtta bulunankişileri,

            Tehlikeli yük : Bu Kanuna göre düzenlenecek yönetmelikte tehlikeli olarak kabuledilen yükü,

            Parça başına taşıma : Bir veya birden çok gönderenin aynı veya birbirinden ayrıgönderilene ait eşyaların taşınmasını,

            Yolcu bileti : Yolcunun taşınması yükümlülüğünü içeren, yönetmelikte öngörülenşekil ve şartları ihtiva eden ve yolcuya verilmesi zorunlu belgeyi,

            Şehirlerarası taşıma : Herhangi bir ilin herhangi bir noktasından veya yerleşimbiriminden başlayıp diğer bir ilin herhangi bir noktasında veya yerleşimbiriminde biten taşımaları,

            Uluslararası taşıma : Türkiye'den veya Türkiye'ye karayoluyla;Türkiye üzerindenkarayoluyla transit, Türkiye'ye denizyolu, demiryolu ve havayolu ile gelipkarayolundan üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,

            Düzenli sefer : Belirli bir zaman ve ücret tarifesine göre, tespit edilmiş birgüzergâhta önceden açıklanmış yerleşme birimleri arasında yapılan taşımaları,

            Arızî sefer : Aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınmasıve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı seferleri ilegidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri,

            Mekik sefer : Birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynıvarış yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını,

            İfade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

TaşımadaGenel Kurallar

            Genel kural

            Madde 4 - Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi enaz ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamındagerçekleştirilir.

Yetki belgesi alma zorunluluğu ve taşıma hizmeti

            Madde 5 - Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyatambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesialınması zorunludur.

            Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği yetki belgesi alınabilmesi için taşıma işleriişletmecilerinin meslekî saygınlık, malî yeterlilik ve meslekî yeterliliğesahip olması gerekmektedir. (Ek cümle: 23/1/2008 – 5728/516 md.)Ayrıca, karayoluyla yük ve yolcu taşımacılığıfaaliyetlerinde kullanılan ticari araçlarda çalışan şoförlerin, sürücü meslekiyeterlilik belgesi almaları zorunludur.  Bu maddeye ilişkin usul veesaslar yönetmelikle belirlenir. 18.1.1954 tarihli ve 6224 sayılı YabancıSermayeyi Teşvik Kanunu hükümleri saklıdır.

            Taşımacılara, yetki belgesinden ayrı olarak taşımalarda kullanılacak taşıtlarınniteliğini ve sayısını gösteren taşıt belgesi ile taşımacının taşıt belgesindekayıtlı her taşıt için düzenlenen ve taşıtta bulunması gereken taşıt kartıverilir.

            Taşıma işleri işletmecilerinin sayısı, yolcu ve eşya kapasitesi, taşıtlarındurumu, güvenlik veya benzeri nedenlerle Bakanlık, yetki belgelerininverilmesinde sınırlamalar ve yeni düzenlemeler getirebilir.

            Tehlikeli yük taşıyan taşıtlar ve bunların bağlı olduğu taşımacılar,taşıyacakları yüklerin özelliğine uygun olduğunu gösteren bilgi ve belgeleredayanarak birinci fıkrada belirtilen yetki belgesinden ayrı olarak ilgilimercilerden ayrıca izin almakla yükümlüdürler.

            Taşımacılar, taşıma hizmetlerini kabul edilebilir bir neden olmaksızın veyazorunlu haller dışında yapmaktan kaçınamazlar ve taşıma hizmetinden herkesinher zaman yararlanmasını sağlamak zorundadırlar.

            Taşımalar, diğer taşımacılar veya üçüncü şahıslar tarafından engellenemez.

            Taşımacınınsorumluluğu

            Madde 6 - Yolcu ve eşya taşımaları, kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderenarasındaki sözleşmelere uygun olarak yapılır. Yolcu taşımaları biletsiz veyataşıma sözleşmesiz, eşya taşımaları taşıma senetsiz yapılamaz.

            Taşımacı, acentesinin acentelik sıfatıyla yapmış olduğu bu Kanun kapsamındakifaaliyet ve işlemlerden müteselsilen sorumludur.

            Taşımacı, yolcu ve eşyanın güvenlik içinde taşınmasından sorumludur. Yolcu vegönderenler de taşımacının güvenlik yönünden almış olduğu tedbirlere uymakzorundadırlar.

            Taşımacı, çevre kirliliğini önleme, çevre ve insan sağlığını koruma amacıylayürürlüğe konulan mevzuat hükümlerine uymak zorundadır.

            Taşımacınınyükümlülüğü

            Madde 7 - Taşımacı, yolcuların sağlıklı, rahat ve güvenli bir yolculukyapmasını sağlayacak tedbirleri almak, yolcu ve eşyayı taahhüt ettiği yerekadar götürmekle yükümlüdür.

            İlgili mevzuat hükümlerine uygun bir taşıtı, nitelikli şoför ve hizmetlipersoneli sefere göndermek, şoförlerin sürücü belgelerinin bulunupbulunmadığını araştırmak, teknik şartlara uymayan taşıtların trafiğe çıkmasınaengel olmak, güzergâh mesafesini dikkate alarak yeteri kadar şoför bulundurmak,taşıt kartları olmayan ve bu Kanunda öngörülen sorumluluk sigortası bulunmayantaşıtları trafiğe çıkarmamak hususunda taşımacı gereken özeni ve duyarlılığıgöstermek zorundadır.

            Karayolları alt yapısı, işletilmesi, trafiği, doğal afetler, meteorolojikşartlar ile arıza ve kaza hali dahil, beklenmeyen sebeplerle ilgili olarakortaya çıkan ve taşımanın devamına engel olan sebeplerin, belirsiz birbeklemeyi mecburî kılması veya varış noktasına kadar gerekli zamanın birkatından daha fazla beklemeyi gerektirmesi halinde, imkân olduğu takdirdetaşımacı bir başka güzergâhı  izleyerek  taşımayı tamamlamak,  aksi  halde  yolcuyu  güzergâh üzerinde   yolcunun dilediği bir yere kadar götürmek veya yolcu veeşyayı hareket noktasına geri getirmekle yükümlüdür.

            Bu gibi hallerde, yolcunun ve eşya sahibinin bütün hakları saklı olup,taşımacılar herhangi bir ek ödeme veya benzeri talepte bulunamazlar.

Eşya için taşıma senedindekihükümler uygulanır.

            Taşımacılar altışar aylık süre ile yılda en az iki kez şoförlerinin ceza puanıdurumunu Emniyet Genel Müdürlüğünden öğrenmek ve ceza puanı yüksek olanşoförlerle ilgili, eğitim ve iç denetim yönünden gerekli tedbirleri almakzorundadırlar.

            Göndereninsorumluluğu

            Madde 8 - Gönderen, eşyanın varış noktası, cinsi, miktarı ve nitelikleri ilediğer önemli bilgileri tam ve doğru olarak taşımacıya bildirmek zorundadır.Yanlış ve eksik bildirmelerden doğacak her türlü sorumluluk gönderene aittir.Taşımacı, bir ihbar veya şüphe halinde yetkili ve görevlilerin huzurunda eşyayıkontrol ettirebilir.

            Acente, taşıma işlerikomisyonculuğu, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanların sorumluluğu

            Madde 9 - Acenteler ve taşıma işleri komisyoncuları bu sıfatla yapmış olduklarıfaaliyet ve işlemlerden taşımacı ile müştereken ve müteselsilen sorumludur.Nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapanlar, eşyayı teslim aldığı andanteslim edinceye kadar, eşyanın tamamı ve kısmen kaybından ve vuku bulacakhasarından, korunması ve taşınmasından, güvenliği ve düzenliliğini sağlamaktan,çevre kirliliğini önleme ve insan sağlığını koruma konusundaki kurallarauymaktan sorumludur.

            Taşımayasağı

            Madde 10 - Acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu yetki belgesine sahipolanlar taşımacı yetki belgesi almadan kendi nam ve hesaplarına taşıma yapamazve yaptıramazlar.

            Taşıma işleri komisyoncularının, kendi namlarına eşya taşıtabilmeleri için butaşımaları bir müvekkil hesabına yapmaları zorunludur.

            Yolcu taşımacılığında komisyonculuk yapılamaz.

Ücret ve zaman tarifeleri

            Madde 11 - Düzenli yolcu ve eşya taşımaları, nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliğiücret tarifeleri, yetki belgesi sahiplerince geçerlilik süresi de belirtilmeksuretiyle hazırlanır ve Bakanlığa bildirilir.

            Ücret tarifelerine uyulması ve bu tarifelerin görülebilecek şekilde işyeri,terminal ve bilet satış yerlerine asılması ve taşıtlarda bulundurulmasızorunludur.

            Yolcu ve eşya taşıma, yükleme, boşaltma, depolama ve aktarma hizmetleri dedahil olmak üzere ücret tarifelerinin, ülke ekonomisi ve kamu yararı aleyhinesonuç vermesi ve aşırı ücret uygulanması veya rekabet ortamının bozulmasıhalinde ve gerektiğinde taban ve tavan ücretleri Bakanlıkça tespit edilebilir.

            Ücret tarifeleri başlangıç ve bitiş noktaları arasında gidiş ve dönüşte aynışekilde düzenlenir. Değişik fiyat tarifesi uygulanamaz.

            Düzenli yolcu ve eşya taşımaları zaman tarifesine tâbidir. Taşımacılartarafından geçerlilik süresi de belirtilmek suretiyle hazırlanan zamantarifeleri, Bakanlıkça onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.

Taşımacılar zaman tarifelerine uymakve tarifelerini görülebilecek şekilde işyeri, terminal ve bilet satışyerlerinde bulundurmak zorundadırlar.

            Ücretsiz ve tarife altı uygulamalarına ilişkin esaslar yönetmelikte düzenlenir.

İKİNCİ KISIM

UluslararasıTaşımalar

BİRİNCİ BÖLÜM

UluslararasıTaşımaların Kapsamı ve Taşıma Yetkisi

            Uluslararası taşımaların kapsamı

            Madde 12 - Uluslararası yolcu ve eşya taşımaları;

            a) Türkiye'ye karayoluyla veya demiryoluyla herhangi bir hudut kapısından girenveya Türkiye'nin herhangi bir limanına denizyolu ile gelen karayolutaşıtlarıyla yapılan transit taşımaları,

            b) Türkiye'ye demiryolu, denizyolu veya havayoluyla gelen ve varış noktasındankarayolu taşıtlarıyla üçüncü ülkelere yapılan taşımaları,

            c) Türkiye'den karayolu taşıtları ile diğer ülkelere yapılan taşımaları,

            d) Diğer ülkelerden karayolu taşıtları ile Türkiye'ye yapılan taşımaları,

            Kapsar.

            Taşımayetkisi

            Madde 13 - 12 nci maddenin (a) bendindeki taşımaları, uluslararası ikili ve çoktaraflı karayolu taşıma anlaşmalarına göre taşıma yapmaya yetkili veyaBakanlıkça izin verilmiş yabancı plâkalı taşıtlar ile uluslararası taşımalariçin Bakanlıktan yetki belgesi almış taşımacılara ait taşıtlarla yapılabilir.

            12 nci maddenin (b) bendindeki taşımalar, Bakanlıktan uluslararası taşımacıyetki belgesi almış taşımacılar tarafından yapılır. Yabancı plâkalı taşıtlaraise Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile taşıma yetkisiverilebilir.

            Yukarıdaki fıkralarda taşıma yetkisi verilen taşıtların, hangi ülkelere hangikara hudut kapısı, deniz limanı, hava alanı veya limanı, demiryolu istasyonuveya garından taşıma yapacağı Bakanlıkça belirlenir.

            12 nci maddenin (c) ve (d) bentlerindeki taşımalar uluslararası taşımacı yetkibelgesine sahip taşımacılar ile ikili ve çok taraflı karayolu taşımaanlaşmalarına göre izin verilmiş veya Bakanlıkça özel izin belgesi verilmişyabancı taşımacılara ait taşıtlarla yapılabilir.

            Yabancı plâkalı taşıtlar, Türkiye sınırları dahilindeki iki nokta arasındataşıma yapamazlar.

İKİNCİ BÖLÜM

YasakHaller, Taşımaların Düzenlenmesi, Geçiş Ücretleri

            Yasak haller

            Madde 14 - Zorunlu hallerde sınır mülkî idare amirince verilecek izin dışında,ilgili kanunlara ve taşımacı ile yolcu ve gönderen arasındaki sözleşmelereaykırı olarak, yolcu ve eşya sınır kapılarına taşınamaz, buralarda aktarmalarıyapılamaz, eşya depolanamaz ve yolcular sınır kapısından yaya geçerek başka birtaşıta binemezler.

            Taşımalarındüzenlenmesi

            Madde 15 - Türkiye'ye veya Türkiye üzerinden karayoluyla yapılacak transittaşımalarda, yurt içi taşımaları aksatmamak ve Türkiye üzerinden yapılan uluslararasıtaşımaları daha düzenli ve süratli kılmak amacıyla, gerektiğinde diğer taşımasistemleri ile birlikte ve tamamlayıcı olmak üzere alt yapının fizikselsınırları, güzergâhların belirlenmesine ilişkin mevzuat çerçevesinde, kotasistemi uygulanabilir.

            Karayolu taşıma anlaşması olmayan ülkelerin taşımada kullanacağı taşıtlarBakanlıkça verilecek izne tâbidir.

            Geçiş ücretleri

            Madde 16 - Karayolunun bakımı, korunması ile karayolu ve taşımanın yönetimineilişkin giderlere katkıda bulunmak üzere yabancı plâkalı araçlardan geçişücretleri alınır.

            Köprü, tünel ve otoyol ücreti gibi karayolu alt yapısının kullanılmasındanalınan ücret ile eşya ve taşıtlar için yapılan hizmetlerin ücretleri, bu geçişücretlerine dahil değildir.

            Bakanlık, geçiş ücretlerini tespit etmeye, artırmaya, indirmeye veya kaldırmayayetkilidir.

            Ülkemizin taraf olduğu uluslararası anlaşmaların hükümleri saklıdır.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Sorumlulukve Sigorta

BİRİNCİ BÖLÜM

YolcuTaşımalarında Sigorta, Sigorta Zorunluluğu, Sigorta Tarifeleri

            Sorumluluk

            Madde 17 - Şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşımacıları; duraklamalar dahilolmak üzere yolcunun kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süreiçinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya daeşyasının zarara uğramasından dolayı sorumludur.

            Zorunlu karayolu taşımacılık malîsorumluluk sigortası

            Madde 18 - Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedenî zararlar için bu Kanunun 17nci maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadır. Ancak,Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık gerekli gördüğü takdirde, tespitedeceği yabancı ülkelerde ortaya çıkabilecek zararları teminat kapsamı dışındatutabilir.

            Zorunlu karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortasını yaptırmakla yükümlüolan taşımacı; kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusurubulunmaksızın ve araçtaki bir bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın, kazanın birmücbir sebepten veya hak sahibinin veya bir üçüncü kişinin ağır kusurundanileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.

            Sorumluluktan kurtulamayan taşımacı, kazanın oluşunda zarar görenin kusurununbulunduğunu ispat ederse, durum ve şartlara göre tazminattan indirimyapılabilir.

            Sorumluluk sigortasına ilişkin sigorta genel şartları Hazine Müsteşarlığıncaonaylanır. Sorumluluk sigortası tarife ve talimatları Hazine Müsteşarlığınınbağlı olduğu Bakanlıkça tespit edilir ve Resmî Gazetede yayımlanır. HazineMüsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlık tarifeyi serbest bırakmaya yetkilidir.

            Bu Kanunda öngörülen karayolu taşımacılık malî sorumluluk sigortası Türkiye'dekarayolu motorlu araçlar zorunlu malî sorumluluk sigortası branşında ruhsatıbulunan sigorta şirketleri tarafından yapılır.

             Hak sahiplerinin çokluğu ve zorunlu malîsorumluluk sigortası

            Madde 19 - Hak sahiplerinin tazminat alacakları, sigorta sözleşmesindeöngörülen teminattan fazla ise hak sahiplerinden her birinin sigortacıya karşıyöneltebileceği tazminat talebi, teminat tutarının tazminat alacaklarıtoplamına olan oranına göre indirime tâbi tutulur.

            Başka tazminat taleplerinin bulunduğunu bilmeksizin hak sahiplerinden birineveya birkaçına kendilerine düşecek olandan fazla ödemede bulunan iyiniyetlisigortacı, yaptığı ödeme çerçevesinde diğer hak sahiplerine karşı da borcundankurtulmuş sayılır.

            Meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır.Bu sorumluluk sigortası ile karşılanamayan zararlar için 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanununa göre yapılması zorunlu olan malî sorumluluksigortasına müracaat edilir.

              Tazminatınazaltılması veya kaldırılması sonucunu doğuran haller

            Madde 20 - Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanunhükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarınınazaltılması sonucunu doğuran haller hak sahiplerine karşı ileri sürülemez.

            Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanunhükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceğioranda taşımacıya rücu edebilir.

            Doğrudandoğruya talep hakkı

            Madde 21 - Hak sahipleri, sorumluluk sigortasında öngörülen sınırlar içindedoğrudan doğruya sigortacıya karşı talepte bulunabilirler.

            Kazasonucu ihbar ve zararların ödenmesi

            Madde 22 - Sorumluluk sigortası tazminatına yol açan olay, sigorta ettiren veyahak sahibi tarafından öğrenildiği tarihten itibaren otuz iş günü, olay yurtdışında meydana gelmişse altmış işgünü içinde sigorta şirketine ihbar edilir.

            Sigorta ettiren; kazaya, zarara veya olayla ilgili olarak açılacak davalarailişkin bilgi ve belgeleri sigorta şirketine vermekle yükümlüdür.

Sigortacılar, hak sahibinin kazaveya zarara ilişkin belgeleri sigortacıya ilettiği tarihten itibaren, sekiz işgünü içinde sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarı hak sahibineödemek zorundadır.

            Sigortanınispatı

            Madde 23 - Sigorta şirketleri, şekli ve kapsamı Bakanlığın uygun görüşü veHazine Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlığın onayı ile belirlenip TürkiyeSigorta ve Reasürans Şirketleri Birliğince bastırılacak sorumluluk sigortasıbelgesini, poliçe ile birlikte sigorta ettirene vermek zorundadır. Poliçedearaçların plâka numaraları belirtilir ve her araç için sorumluluk sigortasıbelgesi düzenlenir.

Taşımacılar sorumluluk sigortasıbelgelerini araçlarında bulundurmak zorundadır. Sorumluluk sigortası belgesibulunmayan araçlar sigorta teminatı sağlanıncaya kadar trafikten men edilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Zamanaşımı,Yetkili Mahkemeler ve İcra Daireleri

              Zamanaşımı

            Madde 24 - Bu Kanuna göre yapılan sorumluluk sigortası sözleşmelerinden doğanher türlü tazminat davası, hak sahibinin zararı ve tazminat yükümlüsünüöğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her halde zarara neden olan olaytarihinden itibaren on yıl sonra zamanaşımına uğrar.

Dava, cezayı gerektiren bir fiildendoğmakta ve (…)⁽¹⁾ TürkCeza Kanununda bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmekte isetazminat davasında bu ceza zamanaşımı uygulanır. ⁽¹⁾

–––––––––––––––––––

(1) 23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılıKanunun 517 nci maddesiyle bu fıkrada yer alan “765 sayılı” ibaresi maddemetninden çıkartılmıştır.

Sorumlu kişi hakkındaki zamanaşımınıkesen sebepler, sigorta şirketi hakkında da uygulanır. Sigorta şirketi hakkındazamanaşımını kesen sebepler sorumlu kişi hakkında da uygulanır.

            Sorumluluk sigortasında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu haklarıkendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyiöğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.

            Yetkilimahkeme ve icra daireleri

            Madde 25 - Sigorta sözleşmesinden doğan anlaşmazlıklar, tazminat ve rücutalepleri nedeni ile açılacak davalarda ve icra takiplerinde yetkili mahkemeveya icra daireleri; sigorta şirketinin veya şubesinin, sigorta sözleşmesiniyapan acentenin, sigortalının, hak sahibinin, rücu edilenin ikametgâhındakiveya zarara yol açan olayın meydana geldiği yerdeki mahkeme ve icra daireleridir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

ÇeşitliHükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Cezalar

İdarîpara cezaları

           Madde 26 - (Değişik: 23/1/2008 – 5728/518 md.)

Bu Kanunun;

a) 5 inci maddesine göreyetki belgesi almadan taşıma işinde faaliyette bulunanlara beşbin Türk Lirası,

5 inci maddesininbeşinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüz Türk Lirası,

5 inci maddesininaltıncı fıkrasına göre taşıma hizmetini yapmaktan kaçınan taşımacılara dörtyüzTürk Lirası,

5 inci maddesininyedinci fıkrasına aykırı davranarak bir taşımacının diğer bir taşımacınıntaşıma faaliyetini engellemesi halinde dörtbin Türk Lirası,

b) Bilette tayin edilenyeri başka bir kimseye verenler veya 6 ncı maddesine aykırı davranarak yolcutaşıyanlardan, her yolcu için taşıma ücretinin beş katı tutarı, taşıma senediolmaksızın eşya taşıyanlardan bin Türk Lirası,

c) 6 ncı maddesininbirinci fıkrasına aykırı davranan taşımacılara üçyüz Türk Lirası, üçüncü vedördüncü fıkralarına aykırı davranan taşımacılara beşyüz Türk Lirası,

d) 7 nci maddesininbirinci fıkrasına aykırı davranan yolcu taşımacılarına bin Türk Lirası, ikincifıkrasına aykırı davranan taşımacılara beşyüz Türk Lirası, altıncı fıkrasınaaykırı davranan taşımacılara üçyüz Türk Lirası,

e) 10 uncu maddesineaykırı davranan acente ve taşıma işleri komisyoncularına üçbin Türk Lirası,

f) 11 inci maddesineaykırı davranarak ücret tarifesi düzenlemeyenlere beşyüz Türk Lirası, ücrettarifelerine uymayan veya değişik ücret tarifeleri uygulayanlara beşyüz TürkLirası, bunun dışında ikinci fıkraya aykırı davrananlara ikiyüz Türk Lirası,

Zaman tarifesineuymayanlara ikiyüz Türk Lirası, zaman tarifelerini görülebilecek şekildeişyeri, terminal ve bilet satış yerlerinde bulundurmayanlara yüz Türk Lirası,

g) 13 üncü maddesineaykırı olarak yabancı plâkalı taşıtların Türkiye sınırları dahilindeki ikinokta arasında taşıma yapması halinde, taşıt sahibine veya şoförüne bin TürkLirası,

h) 14 üncü maddesineaykırı davrananlara beşyüz Türk Lirası,

ı) 18 inci maddesihükümlerine göre sorumluluk sigortası yaptırmayan taşımacılara bin Türk Lirası,

18 inci maddehükümlerine göre sorumluluk sigortası yapmaktan kaçınan sigorta şirketlerine,ödenmesi gereken sigorta priminin on katı tutarında,

i) 22 nci maddesininikinci fıkrasına uymayan ve yükümlülükleri yerine getirmeyen taşımacılarabeşyüz Türk Lirası,

j) 32 nci maddesineaykırı olarak terminal ve ara durak dışında yolcu indirip bindiren taşımacılaraüçyüz Türk Lirası,

k) 5 inci maddesine göremesleki yeterlilik belgesine sahip olmadan faaliyet gösteren işletmecilere beşyüzTürk Lirası, şoförlere ise ikiyüz Türk Lirası, 

İdarî para cezasıverilir.

  Ceza uygulaması

            Madde 27 - (Değişik: 23/1/2008 – 5728/519 md.)

   Bu Kanunda yazılı idarî yaptırımlara mahallîmülkî amir karar vermeye yetkilidir.

            26 ncı maddeye göre verilen idarî para cezaları, bu Kanunda ve yönetmeliktedüzenlenen uyarma, geçici durdurma ve iptal gibi idarî  yaptırımlarınuygulanmasına engel teşkil etmez.

            Suç ve ceza tutanakları

            Madde 28 - (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)

            Para cezalarının ödenme süresi

            Madde 29 - (Mülga: 23/1/2008 – 5728/578 md.)

            Tekrar ⁽¹⁾

            Madde 30 - (Değişik: 23/1/2008 – 5728/520 md.)

            Bu Kanunda belirtilen idarî para cezasını gerektiren fiillerin işlendiğitarihten itibaren bir yıl içinde aynı nitelikteki fiili üç defa işlediği tespitedilen gerçek ve tüzel kişilere, işlediği fiillerin cezalarının toplamının onkatı idarî para cezası verilir ve taşıt şoförünün yurt içi ve yurt dışıtaşımalarda sürücü mesleki yeterlilik belgesi ile varsa uluslararası sürücüsertifikası bir yıl süreyle askıya alınır.

 –––––––––––––––––––

(1)     23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 520 nci maddesiylebu maddenin “Para cezalarına itiraz ve suçlarda tekerrür” olan başlığı “Tekrar”  olarak değiştirilmiş ve metneişlenmiştir.

İKİNCİ BÖLÜM

İdarîMüeyyideler

  Belge alma şartlarının kaybedilmesi vetahrifat

            Madde 31 - Yetki belgesi alma şartlarından herhangi birinin taşınmadığının sonradananlaşılması veya faaliyet sırasında bu şartlardan herhangi birinin kaybedilipde verilen süre içerisinde giderilmemesi halinde yetki belgeleri iptal edilir.

            (Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008 – 5728/521 md.) Yetkibelgeleri, taşıt belgeleri veya taşıt kartı üzerinde tahrifat yapan yetkibelgesi sahipleri hakkında Türk Ceza Kanununun belgede sahtecilik suçunailişkin hükümlerine göre verilecek ceza yarı oranında indirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

SonHükümler

Terminal

            Madde 32 - Düzenli seferli yolcu taşımalarında kalkış ve varışların birterminalden yapılması esastır. Ancak yeri ve zamanı önceden belirlenen venitelikleri yönetmelikte tespit edilen ara duraklarda da yolcu indirmesi vebindirmesi yapılabilir.

            Yolcu taşımacılarının, en az bir yolcu terminaline bağımsız olarak veyabirlikte sahip olmaları veya bu terminalin kullanma hakkını haiz olmalarızorunludur. Aynı terminalden, nitelik ve niceliğine göre birden fazla taşımacıyararlanabilir. Eşya taşımacılığında terminal bulundurma zorunluluğu aranmaz.Terminallerin özellikleri yönetmelikle belirlenir.

            Ücretler

            Madde 33 - Verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınır. Ücretialınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesininyenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 50'si alınır. Unvan değişikliği, adresdeğişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücretalınmaz. ⁽¹⁾

–––––––––––––––––

(1)   Bu fıkrada  yer alan "%50'si"ibaresi; 21/4/2005 tarihli ve 5335 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle1/1/2009  tarihinden geçerli olmak üzere "%15'i" şeklindedeğiştirilmiştir.

            Bu ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılıVergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit ve ilânedilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

            Bakanlık, görev alanına giren hizmetleri yerine getirmek için, merkezde Bakanınonayı ile döner sermaye işletmesi kurabilir. Döner sermaye miktarınıbelirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. İşletmenin görevleri, gelirleri,işleyişi, denetimi ve diğer hususlar yönetmelikle belirlenir.

            (Ek fıkra: 21/4/2005 – 5335/21 md.)Döner Sermaye İşletmesinin 2004 yılı dahil gelirlerine ilişkin olarak 1050sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 49 uncu maddesi hükümleri uygulanmaz.

            (Ek fıkra: 21/4/2005 – 5335/21 md.)UlaştırmaBakanı; Bakanlıkça belirlenen usûl ve esaslar dahilinde, söz konusugelirlerden;

            1) Savaş, iç savaş, terör, kargaşa ve benzeri olağanüstü koşullara sahipülkelerde uluslararası taşıma yaparken saldırıya uğrayıp hayatını kaybedenşoför ve beraberindeki Türk vatandaşlarının varislerine 40.000 Yeni TürkLirası’na kadar,

            2) Bakanlık, Döner Sermaye İşletmesinin mali imkânları ölçüsünde olmak üzere;ticari yolcu ve eşya taşımalarında kullanılan otobüs, kamyon, tanker veçekicilerden yaşları ilgili mevzuatın getirdiği yaş sınırının üzerinde olanlarıdevir alabilir, devir alınan taşıtların sahiplerine,

            Ödeme yaptırmaya yetkilidir.

            (Ek fıkra: 21/4/2005 – 5335/21 md.)Döner Sermaye İşletmesi devir alınan bu taşıtları yurtiçi ve yurtdışındakigerçek ve/veya tüzel kişilere satış, hibe, devir ve benzeri yöntemlerledeğerlendirebilir. Bu işlemlerden elde edilen gelirler Döner Sermayeİşletmesine gelir kaydedilir.

            Yönetmelik

            Madde 34 - Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde;

a) Taşımacılık, acente ve taşımaişleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapmak isteyengerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri ve taşıtbelgeleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtlarınyaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecekhususları,

            b) Belgelerin geçerlilik süreleri, geri alınması ve uygulanacak idarîmüeyyideleri,

            c) Taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği yapacakların yükümlülükleri, bagaj ve taşımanın yardımcıhizmetleri,

            d) Zaman ve fiyat tarifelerinin düzenlenmesi, yolcu bileti ve taşıma senedininşekil ve muhtevasını,

            e) Taşıma işlerinde çalışan şoför vediğer görevlilerde aranacak şartlar ve nitelikleri,

            f) Taşıma hizmetlerinin denetimi ve belge taleplerinin incelenmesi ile ilgiliesasları,

            g) Ücretsiz ve tarife altı uygulama esasları,

            h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri,

            Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır.

            Yetkidevri

            Madde 35 - Bakanlık, bu Kanun gereğince yerine getirmekle yükümlü olduğu görevve yetkilerinin tamamını veya bir kısmını devredebilir. Devirle ilgili usul veesaslar çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.

            Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerdeuygulanacak mevzuat

            Madde 36 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 6762 sayılı Türk TicaretKanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 7397 sayılı Sigorta MurakabeKanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

            Geçici Madde 1 - Bu Kanuna göre yürürlüğe konulacak yönetmeliklerin yürürlüğegirdiği tarihten önce yetki belgesi almış olanlar hariç, şehirlerarası eşyataşımacılığı konusunda taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu ilenakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapan gerçek ve tüzel kişilerbaşvurudaki şartlar aranmaksızın yönetmeliklerin yürürlüğe girdiği tarihtenitibaren bir yıl içerisinde yetki belgesi almak zorundadırlar. Zorunlulukhalinde bu süre Bakanlıkça altı aylık dönemlerle en fazla bir yıl uzatılabilir.

            İlk defa yetki belgesi almak isteyenlerin talep ettikleri yetki belgesi ileilgili faaliyette bulunduklarını belgelemeleri gerekmektedir. Belge alma süresibitiminden sonra müracaat edenlere bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılacakyönetmelik hükümleri uygulanır.

            Geçici Madde 2 - Geçici 1 inci maddede öngörülen süre içerisinde yetki belgesialan taşımacılar, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı vekargo işletmeciliği yapanlar yetki belgesi aldığı tarihten itibaren iki yıliçerisinde durumlarını bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliğeuydurmak zorundadırlar.

            Geçici Madde 3 - Bu Kanunun yayımından önce ayrı terminal izni alan veya ayrıterminal işleten gerçek veya tüzel kişiler mevcut terminallerini işletmeyedevam edebilirler.

            Ancak, yönetmelikte bulunan şartları bir yıl içerisinde yerine getirmekzorundadırlar.

            Yürürlük

            Madde 37 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Yürütme

            Madde 38 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

4925SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN

YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE

   Kanun                                                                                                                              

     No.                        Farklı tarihte yürürlüğe girenmaddeler                             Yürürlüğe giriş tarihi

    5228                                                          29                                                      31/7/2004

    5335                             33 üncü maddenin birinci fıkrasında

                                          yer alan ibare değişikliği                                                1/1/2009

                                           33üncü maddeye eklenen ikinci fıkranın (1)

                                           numaralıbendi  1/1/2003 tarihinden geçerli

                                           olmaküzere                                                                       27/4/2005

                                           33üncü maddeye eklenen diğer fıkra

                                           hükümleri                                                               27/4/2005

Değiştiren                                                                                                                                 Yürürlüğe

 Kanun                           4925 sayılı Kanunun değişen maddeleri                                      giriş tarihi

 5728                                           5, 24, 26, 27, 28, 29, 30, 31                                    8/2/2008

                    19.07.2003 tarih ve 25173sayılı Resmi Gazete        (KTK Asıl)

31.07.2004 tarih ve25539 sayılı Resmi Gazete       (1.Değişiklik)

27.04.2005 tarih ve25798 sayılı Resmi Gazete       (2.Değişiklik)

08.02.2008 tarih ve26781 sayılı Resmi Gazete       (3.Değişiklik)